E-Ticaretin Görmeyen Yüzü: İade Ekonomisi Şirketleri ve Çevreyi Zorluyor
Alışverişin dijitalleşmesiyle birlikte hayatımıza giren ‘tek tıkla iade’ kolaylığı, ardında beklenmedik maliyetleri ve çevresel sorunları barındırıyor. Haberpeak.com.tr olarak, hızla büyüyen iade ekonomisinin hem işletmeler hem de gezegenimiz üzerindeki etkilerini mercek altına aldık. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, özellikle giyim sektöründeki yüksek iade oranlarının yarattığı ‘tersine lojistik’ operasyonlarının, ürünlerin üretim maliyetini dahi aşabildiğini belirtti.
Tek Bir Ürünün Geri Dönüş Yolculuğu: Maliyet Katlanıyor
Online alışverişin konforu, tüketiciler için büyük bir avantaj olsa da, lojistik firmaları için devasa bir operasyonel yüke dönüşüyor. Dr. Pala’nın vurguladığı gibi, bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi; toplama, taşıma, detaylı kalite kontrol, yeniden paketleme ve stoklama gibi pek çok adımı içeren karmaşık bir süreci başlatıyor. Bu süreç, özellikle moda gibi hızlı değişen sektörlerde, tek bir ürünün geri dönüşünün, üretim aşamasındaki maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük oluşturmasına neden oluyor.
Dr. Pala, bu durumun işletmeleri zorladığını ve bazı durumlarda iade edilen ürünlerin yeniden satışa sunulması için harcanacak maliyetin, ürünün kendi maliyetinden daha yüksek olabildiğini ifade etti. Bu noktada, bazı firmaların iade edilen ürünleri ekonomik olarak zarara uğramamak adına imha etme yoluna gidebildiğini sözlerine ekledi. Bu da hem ekonomik bir israf hem de ciddi bir çevresel sorun anlamına geliyor.
Görünmeyen Karbon Ayak İzi: İadelerin Ekolojik Bedeli
Tüketicilerin sıkça başvurduğu iade nedenlerinden biri olan ‘beden uyuşmazlığı’, kontrolsüz yönetildiğinde ciddi bir çevre kirliliğine yol açıyor. Dr. Pala, tüketicinin ‘uymazsa geri gönderirim’ rahatlığının ardında yatan görünmeyen karbon yüküne dikkat çekti. Bir ürünün kargo ile toplanıp, ayrıştırma ve kontrol birimlerine taşınması, yeniden paketlenip stoklanması ve potansiyel olarak başka bir sevkiyata hazırlanması, önemli miktarda enerji tüketimi ve karbon salınımı anlamına geliyor.
Özellikle moda perakendeciliğinde, bir ürünün iade süreci boyunca oluşan karbon salımının, ilk sevkiyat sırasındaki emisyonu aşabileceği belirtiliyor. Bu durum, sektörde önemli bir ekolojik yük oluşturuyor. Tüketicinin basit bir iade kararı, aslında arka planda büyük bir çevresel maliyet yaratıyor ve iade ekonomisinin sürdürülebilirlik açısından acilen yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Çözüm: Stratejik İyileştirme ve Sürdürülebilir Lojistik
Dr. Melisa Özbiltekin Pala, bu karmaşık sorunun çözümünün stratejik iyileştirmelerden geçtiğini vurguladı. Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve etkin bir şekilde planlanmasıyla risklerin minimize edilebileceğini söyledi. Taşıma planlamasının optimize edilmesi, enerji verimliliğine odaklanılması ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi gibi adımların atılması gerektiğinin altını çizdi.
Doğru yönetilen bir tersine lojistik sistemi, hem operasyonel verimliliği artırarak maliyetleri düşürebilir hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu bir şekilde çalışabilir. Bu, hem işletmelerin karlılığını korumasına hem de çevresel ayak izini azaltmasına yardımcı olacaktır. Haberpeak.com.tr olarak, bu konudaki gelişmeleri yakından takip etmeye devam edeceğiz.
