haberpeak.com.tr olarak, ülkemizin biyoçeşitliliğine önemli bir katkı sağlayan heyecan verici bir keşfi duyurmaktan gurur duyuyoruz. Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü Çameli ilçesinde keşfedilen yeni bir bitki türü, bilimsel literatüre Çameli pelemiri olarak kazandırıldı. Bu önemli keşif, Türkiye’nin zengin bitki örtüsünün ne kadar keşfedilmeyi beklediğini bir kez daha gözler önüne serdi.
Emekli Öğretmenin Gözünden Yeni Bir Tür: Çameli Pelemiri
Her şey, doğa tutkunu emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in Çameli’de çıktığı bir doğa yürüyüşü sırasında bu ilginç bitkiyle karşılaşmasıyla başladı. Özdemir’in dikkatini çeken ve daha önce kayıtlı türlerden farklı olduğu düşünülen bitki, yapılan detaylı incelemeler sonucunda bilim dünyasına tanıtıldı. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibi tarafından yapılan değerlendirmeler, bu bitkinin yeni bir tür olduğunu kesinleştirdi. Bilimsel adı Cephalaria cameliensis olarak belirlenen bu nadide bitkiye, Türkçe’de ise Çameli pelemiri adı verildi.
Bilim Dünyası Nasıl Tanıdı?
Bu değerli keşfin bilim dünyasına tanıtılma süreci, titiz çalışmalarla dolu bir yolculuktu. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini ortaya koydu.” Türün diğer akrabalarından moleküler düzeyde de ayrıldığını belirleyen ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından yapıldı. Tüm bu bilimsel süreçlerin ardından türün tamamen yeni olduğu kanıtlandı ve uluslararası saygın taksonomi dergisi Phytotaxa’da yayımlanarak küresel literatürdeki yerini aldı.
Tehlike Altındaki Bir Tür: Çameli Pelemiri
Yapılan araştırmalar, Çameli pelemirinin yaşam alanının oldukça sınırlı olduğunu ortaya koyuyor. Prof. Dr. Yıldırım, türün yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerde yayılış gösterdiğini belirtti. Türün morfolojik ve moleküler özelliklerinin, yakın akrabaları olan Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica gibi türlerden belirgin şekilde farklılaştığı vurgulandı. Ancak, türün yaşam alanının darlığı ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı, Çameli pelemirini tehdit altına sokuyor. Bu nedenle, IUCN kriterlerine göre türün ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi öneriliyor.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliği İçin Önemli Bir Merkez
Prof. Dr. Yıldırım, Cephalaria cinsinin dünya genelindeki önemine de dikkat çekti. Yaklaşık 100 türle temsil edilen bu cinsin, Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya ve Güney Afrika’ya kadar geniş bir yayılışa sahip olduğunu belirtti. Türkiye’nin ise bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi olduğunu ve yapılan çalışmalarla en az 47 türün varlığının kesinleştiğini, bunların da neredeyse yarısının endemik olduğunu söyledi. Son keşfedilen Çameli pelemiri (Cephalaria cameliensis) ve Cephalaria dumanii türleriyle birlikte Türkiye’deki toplam Cephalaria tür sayısının 49’a, endemik tür sayısının ise 25’e ulaştığını ekledi. Bu durum, Anadolu’nun küresel bitki çeşitliliği içindeki önemini bir kez daha vurguluyor.
Yerel Duyarlılık ve Bilimsel İşbirliğinin Önemi
Çameli’nin doğasını koruma konusundaki duyarlılığının altını çizen Prof. Dr. Yıldırım, ilçe halkına ve yerel yönetime teşekkürlerini iletti. “Çameli, doğasını korumayı bilen, misafirperver insanlarıyla her zaman yanımızda olan özel bir ilçe. Bu keşif, hem Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını hem de yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğini bir kez daha gösterdi.” dedi. Çalışmaya destek veren Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a da teşekkür eden Yıldırım, bu tür keşiflerin Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zengin biyotasını ortaya çıkarmak adına büyük önem taşıdığını belirtti.
